BÀI 9: ĐO TỐC ĐỘ
I. Đo tốc độ bằng đồng hồ bấm giây
1. Dụng cụ đo:
- Đồng hồ bấm giây để đo thời gian t.
- Thước đo độ dài: thước thẳng, thước cuộn, thước dây...
2. Cách đo:
- Cách 1: Chọn quãng đường s trước, dùng đồng hồ bấm giây đo thời gian t vật đi hết quãng đường đó.
- Cách 2: Chọn khoảng thời gian t trước, dùng thước đo quãng đường s vật đi được trong khoảng thời gian đó.
3. Ví dụ bảng ghi kết quả đo:
| Lần đo | Quãng đường (cm) | Thời gian (s) |
|---|---|---|
| 1 | s₁ = 59,9 cm | t₁ = 4,9 s |
| 2 | s₂ = 60,0 cm | t₂ = 5,0 s |
| 3 | s₃ = 60,1 cm | t₃ = 5,1 s |
• Giá trị trung bình quãng đường: s̄ = 60 cm = 0,6 m
• Giá trị trung bình thời gian: t̄ = 5 s
• Tốc độ trung bình: v = s̄ / t̄ = 0,6 / 5 = 0,12 m/s
II. Đo tốc độ sử dụng đồng hồ đo thời gian hiện số và cổng quang điện
1. Dụng cụ đo:
- Đồng hồ đo thời gian hiện số chính xác cao.
- Hai cổng quang điện (3) và (4) gắn trên máng nghiêng để đo thời gian chuyển động.
Hình 9.1: Thí nghiệm đo tốc độ chuyển động sử dụng đồng hồ hiện số và cổng quang điện
2. Cách đo:
- Khi viên bi sắt đi qua cổng quang điện (3), cổng quang sẽ tự động kích hoạt đồng hồ đếm thời gian.
- Khi viên bi sắt đi qua cổng quang điện (4), cổng quang này tự động ngắt đồng hồ và hiển thị thời gian t mà viên bi chạy giữa hai cổng quang trên màn hình số.
- Đo khoảng cách s giữa cổng quang (3) và (4) bằng thước milimet gắn trên máng đỡ. Từ đó tính tốc độ: v = s / t.
III. Thiết bị bắn tốc độ trong giao thông
Máy bắn tốc độ của Cảnh sát giao thông thường là loại máy phát tia LIDAR (Laser) hiện đại:
- Bộ phát laser: Phát ra các chùm xung ánh sáng laser hướng vào phương tiện giao thông.
- Bộ thu quang: Thu nhận ánh sáng laser phản xạ ngược lại từ xe.
- Đồng hồ thạch anh chính xác cực cao: Đo thời gian khứ hồi của các xung laser.
- Bộ vi xử lý: Tính toán tức thì sự thay đổi khoảng cách theo thời gian để cho ra tốc độ xe.
- Màn hình & Ống ngắm camera: Hiển thị tốc độ và chụp ảnh phương tiện kèm biển số để làm bằng chứng.