BÀI 8: TỐC ĐỘ CHUYỂN ĐỘNG
1. Khái niệm tốc độ
Có thể xác định sự nhanh, chậm của chuyển động bằng hai cách:
- Trong cùng một khoảng thời gian, vật nào đi được quãng đường dài hơn thì chuyển động nhanh hơn.
- Trên cùng một quãng đường, vật nào đi hết ít thời gian hơn thì chuyển động nhanh hơn.
→ Tốc độ là đại lượng cho biết mức độ nhanh hay chậm của chuyển động, được xác định bằng quãng đường vật đi được trong một đơn vị thời gian.
2. Công thức tính tốc độ
Tốc độ của một vật được tính bằng công thức:
Trong đó:
- v: Tốc độ của vật.
- s: Quãng đường vật đi được.
- t: Thời gian đi hết quãng đường đó.
3. Đơn vị đo tốc độ
- Nếu quãng đường s đo bằng mét (m), thời gian t đo bằng giây (s) thì tốc độ v đo bằng mét trên giây (m/s).
- Nếu quãng đường s đo bằng kilômét (km), thời gian t đo bằng giờ (h) thì tốc độ v đo bằng kilômét trên giờ (km/h).
- Mối quan hệ quy đổi: 1 km/h = 1 / 3,6 m/s ≈ 0,28 m/s (hay 1 m/s = 3,6 km/h).
4. Bài tập ví dụ mẫu: Tính toán tốc độ, quãng đường, thời gian
Các bước giải bài tập Vật lí:
- Bước 1: Tóm tắt đề bài và đổi đơn vị tương ứng. Chú ý ký hiệu các đại lượng.
- Bước 2: Viết lời giải, ghi công thức và thay số tính toán.
- Bước 3: Kết luận đáp số kèm theo đơn vị đo.
Ví dụ:
Bạn Nhi đạp xe từ nhà đến trường với tốc độ 12 km/h trong thời gian 15 phút. Tính quãng đường từ nhà bạn Nhi đến trường?
Lời giải:
Vì đơn vị tốc độ là km/h nên đơn vị thời gian phải đổi sang giờ (h):
t = 15 phút = 15 / 60 h = 0,25 h
Quãng đường từ nhà bạn Nhi đến trường là:
s = v × t = 12 × 0,25 = 3 (km)
Đáp số: 3 km.