Bài 1 (Bài 30 SGK): Khái quát về cơ thể người - Sinh học 8
BÀI 1 (BÀI 30 SGK): KHÁI QUÁT VỀ CƠ THỂ NGƯỜI
★ KHỞI ĐỘNG
Khi chúng ta đang chạy bộ, cơ thể có những thay đổi gì (như nhịp tim, nhịp thở, tuyến mồ hôi...)?
Sự thay đổi đó chứng tỏ điều gì về mối quan hệ giữa các cơ quan, hệ cơ quan trong cơ thể người? Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta làm rõ cơ chế phối hợp kỳ diệu này.
I. CÁC CƠ QUAN VÀ HỆ CƠ QUAN TRONG CƠ THỂ NGƯỜI
Cơ thể người cấu tạo gồm nhiều cơ quan khác nhau. Các cơ quan cùng thực hiện một chức năng sinh lý nhất định hợp thành một hệ cơ quan. Trong cơ thể có nhiều hệ cơ quan phối hợp hoạt động chặt chẽ để đảm bảo sự sinh trưởng, phát triển và thích nghi với môi trường.
???? HOẠT ĐỘNG THẢO LUẬN
- Quan sát hình thái giải phẫu của cơ thể người, hãy gọi tên các hệ cơ quan chính cấu tạo nên cơ thể.
- Đọc bảng thông tin dưới đây và hoàn thành việc xác định vị trí của từng hệ cơ quan tương ứng trong cơ thể bạn.
| Hệ cơ quan | Cơ quan cấu phần | Chức năng chính |
|---|---|---|
| Hệ vận động | Cơ, xương, khớp | Định hình cơ thể, bảo vệ các nội quan và giúp cơ thể di chuyển, vận động. |
| Hệ tuần hoàn | Tim và hệ thống mạch máu (động mạch, tĩnh mạch, mao mạch) | Vận chuyển khí oxygen, chất dinh dưỡng đến các tế bào và vận chuyển chất thải, CO2 đến cơ quan bài tiết. |
| Hệ hô hấp | Đường dẫn khí (mũi, họng, thanh quản, khí quản, phế quản) và hai lá phổi | Thực hiện quá trình trao đổi khí: lấy oxygen từ môi trường vào cơ thể và thải khí carbon dioxide ra ngoài. |
| Hệ tiêu hóa | Ống tiêu hóa (miệng, thực quản, dạ dày, ruột...) và tuyến tiêu hóa (tuyến nước bọt, gan, tụy...) | Biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ thể hấp thụ được và thải bỏ các chất bã cặn ra ngoài. |
| Hệ bài tiết | Thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái, ống đái | Lọc các chất độc hại, chất thừa từ máu để tạo thành nước tiểu và thải ra ngoài, duy trì ổn định môi trường trong. |
| Hệ thần kinh | Não bộ, tủy sống, các dây thần kinh và hạch thần kinh | Tiếp nhận các kích thích từ môi trường, xử lý thông tin, điều khiển và điều hòa mọi hoạt động của các cơ quan. |
II. SỰ PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HỆ CƠ QUAN
Các hệ cơ quan trong cơ thể không hoạt động riêng rẽ mà luôn có sự phối hợp thống nhất chặt chẽ với nhau dưới sự điều khiển của hệ thần kinh và hệ nội tiết (thông qua các hormone trong máu). Sự phối hợp này đảm bảo cơ thể là một khối thống nhất toàn vẹn.
???? CÂU HỎI VÀ LUYỆN TẬP
Dựa vào sơ đồ mối quan hệ giữa các hệ cơ quan, hãy giải thích hiện tượng: Khi ta đạp xe nhanh, nhịp tim tăng, thở gấp đồng thời cơ thể nóng lên và toả nhiều mồ hôi. Sự phối hợp hoạt động của các hệ cơ quan nào đã tham gia trực tiếp vào hiện tượng trên?
???? EM CÓ BIẾT?
Môi trường trong cơ thể bao gồm máu, dịch mô (nước mô) và dịch bạch huyết. Các hệ cơ quan như hệ bài tiết, hệ tuần hoàn đóng vai trò sống còn giúp giữ cho các chỉ số hóa lý của môi trường trong này luôn ổn định (như nhiệt độ ổn định ở 37 °C, nồng độ đường huyết ổn định). Nếu cơ thể mất đi khả năng giữ cân bằng môi trường trong này, tế bào sẽ bị tổn thương và dẫn tới trạng thái bệnh lý nguy hiểm.
III. HỆ THỐNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM ÔN TẬP CUỐI BÀI
- A. Thực quản.
- B. Dạ dày.
- C. Khí quản.
- D. Ruột già.
- A. Hệ tuần hoàn.
- B. Hệ thần kinh và hệ nội tiết.
- C. Hệ vận động.
- D. Hệ bài tiết.
- A. Chỉ có hệ vận động tăng hoạt động.
- B. Chỉ có hệ tuần hoàn tăng hoạt động.
- C. Hệ vận động, hệ tuần hoàn và hệ hô hấp.
- D. Hệ tiêu hóa và hệ bài tiết.
- A. Hệ tiêu hóa.
- B. Hệ bài tiết (Hệ tiết niệu).
- C. Hệ tuần hoàn.
- D. Hệ hô hấp.